ADHD

Wat is ADHD?

ADHD is de afkorting van het engelse ‘Attention Deficit Hyperactivity Disorder’. In het Nederlands: is dat ‘aandachtstekort- en hyperactiviteitsstoornis’. Kinderen met ADHD reageren op een aantal gebieden anders dan andere kinderen. Ze hebben vaker en sterker dan gemiddeld last van:

-       Aandachts- en concentratieproblemen:

Kinderen met ADHD hebben moeite om hun aandacht blijvend te richten en zich niet door allerlei prikkels uit de omgeving te laten afleiden. Dat kan ernstige gevolgen hebben voor hun concentratie.

-       Impulsiviteit:

Kinderen met ADHD doen voordat ze denken. Ze houden zich niet, zoals andere kinderen, onbewust bezig met de gevolgen van hun gedrag. Bij kinderen met ADHD ontbreekt het aan een innerlijke controle die de remfunctie van het gedrag regelt.

-       Hyperactiviteit:

Kinderen met ADHD zijn, vooral op jongere leeftijd, voortdurend in beweging. Ze zijn vaak snel opgewonden en gefrustreerd. Ze voelen vaak ook zelf een grote onrust van binnen. Stil zitten en rustig zijn vraagt van hen ongewoon veel energie.

Deze drie hoofdkenmerken hoeven niet alle drie aanwezig te zijn om toch van ADHD te spreken.

Niet altijd druk

Het verwarrende is dat kinderen met ADHD niet altijd druk of afgeleid zijn. Kinderen met ADHD kunnen zich soms wel goed concentreren op sterke prikkels, zoals spannende films of computerspelletjes. Aan buitenstaanders ontlokt dit vaak de opmerking “ze kunnen het wel, als ze maar willen”.

Kinderen met ADHD kunnen zich inderdaad wel concentreren, maar ze hebben daar veel sterkere prikkels voor nodig. Het kost hen bovendien veel meer inspanning dan andere kinderen.

Meerdere typen

Officieel bestaan er drie typen ADHD:

  1. ADHD met voornamelijk aandachts- en concentratiestoornissen (vaak ADD genoemd).
  2. ADHD met voornamelijk hyperactiviteit en impulsiviteit.
  3. ADHD met de combinatie van de hierboven genoemde typen (dit komt het meeste voor).

Kenmerken van ADHD

Kinderen met ADHD vallen vooral op omdat zij:

-       moeilijk kunnen blijven zitten
-       snel zijn afgeleid
-       wiebelen, draaien en veel friemelen
-       moeilijk op hun beurt kunnen wachten
-       antwoord geven voordat de vraag is gesteld
-       moeilijk instructies kunnen volgen
-       moeilijk blijvend de aandacht kunnen richten
-       van de ene activiteit naar het andere hollen
-       niet rustig kunnen spelen
-       overdreven veel praten
-       anderen in de rede vallen
-       niet luisteren naar wat anderen zeggen
-       veel kwijtraken of vaak wat verliezen
-       zich vaak in gevaarlijke situaties storten

Veel van deze kenmerken komen bij alle kinderen in meer of mindere mate voor. Bij kinderen met ADHD gaat het om een aantal kenmerken die in ernstige mate voorkomen en de ontwikkeling van het kind belemmeren.

Oorzaak en gevolgen van ADHD

De oorzaak van ADHD is (nog) niet helemaal duidelijk. Recent onderzoek wijst erop dat er bij ADHD sprake is van een neurobiologische stoornis in de hersenen, op het niveau van de zenuwverbindingen (neurotransmissie).

ADHD komt in sommige families vaker voor dan in andere families. Men gaat uit van een kwetsbaarheid in de erfelijke aanleg die wordt beïnvloed door verschillende omgevingsfactoren. Dat zijn zowel biologische factoren die spelen rondom zwangerschap, bevalling en ontwikkeling van het kind als psychologische en sociale omgevingsfactoren die te maken hebben met onder meer opvoeding en onderwijs.

ADHD komt in alle landen en culturen voor. In Nederland gaat het om 2-4% van alle schoolgaande kinderen tot 14 jaar.

Gevolgen

De gevolgen van ADHD kunnen ernstig zijn, zowel voor het kind als voor zijn directe omgeving, zijn ouders, broertjes en zusjes, maar ook voor de maatschappij.

Kinderen met ADHD roepen door hun drukke, chaotische gedrag veel negatieve reacties op uit hun omgeving, waardoor ze veel minder dan andere kinderen in staat zijn een goed gevoel over zichzelf te ontwikkelen. Ze zijn vaak heel onzeker.

Erfelijkheid

Langzamerhand wordt duidelijk dat de erfelijke factor ook een gecompliceerde rol kan spelen. Het kan betekenen dat één van de ouders ook ADHD heeft en dat er meerdere kinderen met ADHD zijn. De problemen worden vaak nog vergroot doordat in gezinnen met ADHD ook vaker andere stoornissen voorkomen, zoals leerstoornissen en autistische stoornissen. De gecompliceerde gezinssituatie die hierdoor ontstaat, maakt de opgvae voor ouders nog zwaarder.

Behandeling van ADHD

De behandeling van ADHD bestaat uit een combinatie van:

-       informatie en inzicht geven in de stoornis
-       medicatie
-       begeleiding thuis
-       begeleiding op school

Informatie en inzicht geven in de stoornis

Er is informatie over ADHD te vinden in boeken en richtlijnen.

Medicatie

Medicijnen vormen een belangrijk onderdeel van de behandeling van ADHD. Ze kunnen bij veel kinderen met ADHD zorgen voor een sterke verbetering van het gedrag. Dit heeft een gunstig effect op onder meer het schoolwerk, de fijne motoriek en de opvoeding.

Medicatie geneest de ADHD niet, maar kan voorkomen dat de ontwikkeling van het kind wordt belemmerd.

Begeleiding thuis

Kinderen met ADHD zijn moeilijk op te voeden. De normale aanpak werkt bij hen niet of onvoldoende. Door hun onvoorspelbare gedrag maken kinderen met ADHD het hun ouders erg moeilijk om kalm en positief te blijven reageren. En dat is jammer, want uit onderzoek blijkt dat juist kinderen met ADHD het meeste leren van een omgeving die vooral consequent en sterk positief reageert op goed gedrag. Om dat te leren kunnen ouders baat hebben bij ondersteuning bij de opvoeding, waarin ze kunnen leren welke opvoeding het beste werkt bij (hun kind met) ADHD.

Begeleiding op school

Een goede aanpak op school kan voor het kind het verschil maken tussen een positieve of mislukte schoolperiode. Zonder medewerking van school wordt het kind niet voldoende in staat gesteld om de aanwezige capaciteiten te ontwikkelen.

Wat kan Progress u bieden?

Progress biedt naast individuele gedragstherapie en psycho-educatie verschillende trainingen voor het kind, waaronder sociale cognitietrainingen, sociale vaardigheidstrainingen, sociale weerbaarheidstrainingen en trainingen voor drukke en impulsieve kinderen.

Daarnaast biedt Progress cursussen, ondersteuningsprogramma’s en begeleiding voor opvoeders.